ประวัติความเป็นมา
                ตำบลพะวอ  ตั้งอยู่บนแนวเขาถนนธงชัยระหว่างทางตาก - แม่สอด  เดิมพื้นที่บริเวณดังกล่าวชาวเขาเผ่ากระเหรี่ยง  เผ่าแม้ว  เผ่ามูเซอ  เผ่าลีซอ  ตั้งถิ่นฐานอยู่ตามแนวภูเขาสมัยสุโขทัยตอนปลายล่วงเข้ามาในสมัยกรุงศรีอยุธยา ไทยรบกับพม่าตลอดเวลา และในสมัยกรุงศรีอยุธยาเป็นราชธานี ได้ตั้งด่านขึ้นเป็นด่านหน้าชื่อว่า ด่านแม่ละเมา มีหลักฐานปรากฏอยู่ที่ หมู่ที่ 1 สถานที่นั้นตรงโรงเรียนบ้านแม่ละเมา ต่อมาพม่ายกทัพมาตีกรุงศรีอยุธยา ชาวเขาที่อยู่ตรงด่านช่วยกันรบ โดยมีทหารกระเหรี่ยงชื่อ  “พะวอ”   นำรบจนชนะพม่า และต่อมาได้เรียกชื่อตำบลว่า   “ตำบลพะวอ”   ตั้งแต่นั้นเป็นต้นมา.

ประวัติศาสตร์ด่านแม่ละเมาตำบลพะวอ
           บ้านแม่ละเมา  เป็นหมู่บ้านอยู่ในตำบลพะวอ  อำเภอแม่สอด  จังหวัดตาก  ห่างจากแม่น้ำเมย  ประมาณ  24  กิโลเมตร  ห่างจากตัวเมืองตาก  76  กิโลเมตร  หมู่บ้านแม่ละเมาและบ้านพะวอนั้น  เมื่อประมาณ  200  ปีมาแล้ว ชาวบ้านที่อยู่บริเวณนี้โดยมากเป็นชาว  ละว้า  หรือ  ลั้ว  กับชาวกระเหรี่ยงปะปนอยู่ด้วย  ชาวบ้านขุดพบสิ่งของส่วนมากสันนิษฐานว่าเป็นของพวกละว้า  เช่น  กล้องยาสูบทำจากดินเผา  หม้อไหดินเผา  ของใช้ที่เป็นเหล็กและสัมริด 
           เดิมบ้านแม่ละเมาตำบลพะวอเมื่อครั้งเก่าก่อนเคยเป็นแนวด่านมาก่อน  ซึ่งพระวอหรือขุนพะวอ  เป็นผู้รักษาด่านชายแดนซึ่งเกิดในแผ่นดินกรุงศรีอยุธยา  จากแผนที่ทหารจะพบภูเขาชื่อดอยพะวอ  และห้วยพะวอ  ตรงข้ามกับห้วยพะวอจะมีห้วยแม่ละเมาและเป็นห้วยใหญ่  ห้วยพะวอไหลมาบรรจบกับห้วยแม่ละเมาใต้วัดเชตะวันคีรี  พื้นที่ระหว่างห้วยแม่ละเมากับห้วยพะวอลักษณะพื้นที่เป็นเนินสองข้างเป็นตะลิ่งสูงชันทั้งสองข้าง  บริเวณนี้เป็นที่ตั้งด่านของขุนด่านหรือนายด่านแม่ละเมาและเส้นทางนี้เป็นเส้นทางบังคับที่จะเดินทางเข้าสู่เมืองตาก  สำหรับประวัติความเป็นมาของคำว่า “ แม่ละเมา”  นั้นจากการเล่าสืบต่อกันมาได้ความว่า ชาวลั้วที่รักษาด่านแม่ละเมากินเหล้าแกล้มไข่อึ่ง  ลั้วเหล่านั้นเมาเหล้าเมาไข่อึ่งเกิดความวุ่นวายกันไปหมด  จึงได้ชื่อว่า  “ด่านลั้วเมา”  เนื่องจากภาษามีการเปลี่ยนแปลงเรื่อยมาผลที่สุดด่านนี้จึงได้ชื่อที่มีความหมายว่า “ด่านแม่ละเมา” จนถึงปัจจุบันนี้
           ด่านแม่ละเมานักประวัติศาสตร์การสงครามทราบดีว่าเป็นด่านที่มีความสำคัญใน  4  ด่าน  ด้านชายแดนพม่า  คือ  ด่านพระเจดีย์สามองค์  ด่านบ้องตี้  ด่านสิงขร  และ  ด่านแม่ละเมา  สำหรับการเดินทัพของไทยเข้าสู่พม่าในเส้นทางด่านนี้มีเฉพาะในแผ่นดินกรุงศรีอยุธยาในรัชสมัยสมเด็จพระไชราชาธิราช  สมเด็จพระนเรศวรมหาราช  และสมเด็จพระนารายณ์มหาราช  ส่วนพม่าใช้เส้นทางด่านแม่ละเมาเข้าสู่ประเทศไทยหลายครั้ง  ตั้งแต่สมัยกรุงศรีอยุธยา  กรุงธนบรี  และกรุงรัตนโกสินทร์  กองทัพพม่าเดินทัพผ่านด่านแม่ละเมาเป็นครั้งสุดท้าย   เมื่อปี  พ.ศ.  2328  ในสงคราม  9  ทัพ  ครั้งสุดท้ายกองทัพไทยเดินทัพเข้าพม่าโดยผ่าน  “ด่านแม่ละเมา”  เข้าตีหงสาวดี เมืองแปร  เข้าล้อมเมืองพุกามเมื่อปี  พ.ศ.  2207  ในแผ่นดินสมเด็จพระนารายณ์มหาราช

ลักษณะภูมิประเทศ
            ตำบลพะวอ มีสภาพเป็นภูเขาเป็นส่วนมาก พื้นที่ป่าไม้อุดมสมบูรณ์ ประกอบไปด้วยหมู่บ้านที่เป็นชาวกระเหรี่ยง จำนวน 4 หมู่บ้าน  ซึ่งอาศัยอยู่ในเขตป่าสงวนแห่งชาติ  นอกจากนั้นประกอบไปด้วย แม่น้ำจำนวน 1 สาย คือ แม่น้ำแม่ละเมาหรือลำห้วยแม่ละเมา ที่ไหลลงสู่แม่น้ำเมย โดยไหลผ่านตำบลด่านแม่ละเมา, ตำบลพะวอ และตำบลแม่กาษา ลำห้วยนี้ส่วนใหญ่ใช้แบ่งอาณาเขตระหว่างตำบลพะวอ กับตำบลด่านแม่ละเมา

  ลักษณะภูมิอากาศ
      สภาพอากาศโดยทั่วไปแบ่งออกเป็น  3  ฤดู  คือ
     ฤดูร้อนจะเริ่มตั้งแต่เดือนมีนาคม - เมษายน   อากาศร้อนอบอ้าว  ลมแรง  บางครั้งมีพายุรุนแรง
สถิติอุณหภูมิเคยสูงถึง 42  องศาเซลเซียส
     ฤดูฝนโดยทั่วไปจะเริ่มตั้งแต่เดือนพฤษภาคม -  ตุลาคม    มีฝนตกชุกมาก   สถิติจำนวนน้ำฝน
วัดได้ถึง  200  มิลลิเมตร
     ฤดูหนาวจะเริ่มตั้งแต่เดือนพฤศจิกายน -กุมภาพันธ์ อากาศหนาวเย็นและแห้งแล้งสถิติอุณหภูมิต่ำกว่า 10  องศาเซลเซียส 

สภาพทั่วไป
       ที่ตั้ง - อยู่บนถนนธงชัยสายตาก - แม่สอด ระหว่างหลักกิโลเมตรที่ 53 และเข้ามาในตำบลพะวอ ประมาณ 7 กิโลเมตร

  อาณาเขตติดต่อ
        ทิศเหนือ            ติดต่อกับอำเภอเมืองตาก
        ทิศใต้                 ติดต่อกับอำเภอพบพระ
        ทิศตะวันออก    ติดต่อกับตำบลด่านแม่ละเมา
        ทิศตะวันตก       ติดต่อกับตำบลแม่กาษา                

  เนื้อที่
          องค์การบริหารส่วนตำบลพะวอ มีเนื้อที่ทั้งหมด ประมาณ 668 . 908 ตารางกิโลเมตร

  เขตการปกครอง
          การปกครองตำบลพะวอ แบ่งออกเป็น 9 หมู่บ้าน

        หมู่ที่ 1 บ้านพะวอ                      ตั้งอยู่จุดพิกัด 732558           หมู่บ้านเร่งรัดพัฒนา อันดับ 3
        หมู่ที่ 2 บ้านแม่ละเมา                ตั้งอยู่จุดพิกัด 725578           หมู่บ้านเร่งรัดพัฒนา อันดับ 3
        หมู่ที่ 3 บ้านปูแป้                        ตั้งอยู่จุดพิกัด 766616           หมู่บ้านเร่งรัดพัฒนา อันดับ 2
        หมู่ที่ 4 บ้านสามหมื่นทุ่ง           ตั้งอยู่จุดพิกัด 726745           หมู่บ้านเร่งรัดพัฒนา อันดับ 1
        หมู่ที่ 5 บ้านปางส่างคำ              ตั้งอยู่จุดพิกัด 722707           หมู่บ้านเร่งรัดพัฒนา อันดับ 1
        หมู่ที่ 6 บ้านแม่ละเมาไหล่ท่า   ตั้งอยู่จุดพิกัด 730581           หมู่บ้านเร่งรัดพัฒนา อันดับ 2
        หมู่ที่ 7 บ้านห้วยไคร้                  ตั้งอยู่จุดพิกัด 745580           หมู่บ้านเร่งรัดพัฒนา อันดับ 3
        หมู่ที่ 8 บ้านห้วยระพริ้ง              ตั้งอยู่จุดพิกัด 779479           หมู่บ้านเร่งรัดพัฒนา อันดับ 1
        หมู่ที่ 9 บ้านแม่ละเมาสามัคคี    ตั้งอยู่จุดพิกัด 734579           หมู่บ้านเร่งรัดพัฒนา อันดับ 2

  จำนวนประชากร / ครัวเรือน
              จำนวนประชากรทั้งสิ้น   6,635  คน  แยกเป็นชาย  3,428  คน   หญิง 3,207  คน  มีความหนาแน่น เฉลี่ย 10  คน /  ตารางกิโลเมตร

  หน่วยธุรกิจในเขตองค์การบริหารส่วนตำบลพะวอ
          ปั้มน้ำมันและก๊าซ                                     -   แห่ง
          โรงสี                                                     -   แห่ง
          โรงงานอุตสาหกรรม                                  -  แห่ง                         

  การศึกษา
          โรงเรียนระดับประถมศึกษา                       7   แห่ง
          โรงเรียนระดับมัธยมศึกษา (ขยายโอกาส)    -    แห่ง
          ที่อ่านหนังสือพิมพ์ประจำหมู่บ้าน                 -   แห่ง

  สถาบันและองค์กรทางศาสนา
          วัด / สำนักสงฆ์                                      6    แห่ง
          โบสถ์                                                  4    แห่ง
          ศาลเจ้า                                                1    แห่ง

  การสาธารณสุข
          สถานีอนามัยประจำตำบล / หมู่บ้าน            2    แห่ง
          สถานพยาบาลเอกชน                              1    แห่ง
          ร้านขายยาแผนปัจจุบัน                             -    แห่ง
          อัตราการมีน้ำและใช้ส้วมราดน้ำ              ร้อยละ  96

  ความปลอดภัยในชีวิตและทรัพย์สิน
          สถานีตำรวจภูธรตำบลพะวอ                      1    แห่ง
          สถานีดับเพลิง                                       -    แห่ง

  การโทรคมนาคม
          ที่ทำการไปรษณีย์โทรเลข (เอกชน)           1    แห่ง
          สถานีโทรคมนาคมอื่น ๆ                           -    แห่ง
          โทรศัพท์สาธารณะ                                 7    ตู้

  การไฟฟ้า
         การขยายเขตไฟฟ้ายังไม่ทั่วถึงทุกหมู่บ้าน

  แหล่งน้ำธรรมชาติ
          ลำน้ำ / ลำห้วย                                      8    สาย
          บึง / หนองและอื่น ๆ                               -    แห่ง

  แหล่งน้ำที่สร้างขึ้น
         ฝาย                                                    10   แห่ง
         บ่อน้ำตื้น                                              1    แห่ง
         ประปาภูเขา                                           -    แห่ง
         ประปาหมู่บ้าน                                        -    แห่ง

  กลุ่มมวลชวนจัดตั้ง
         ลูกเสือชาวบ้าน                                       2    รุ่น          112         คน
         ไทยอาสาป้องกันชาติ                              2    รุ่น          150         คน
         กองหนุนเพื่อความมั่นคงของชาติ                1    รุ่น          200         คน

ประวัติความเป็นมา

ลักษณะภูมิประเทศ

การคมนาคม